De techniek achter het theaterorgel (2)
Vereenvoudigde beschrijving van de elektro-pneumatische besturing/aktivering van de pijpen (en andere toestellen) in een theaterorgel.

Men dient zich te realiseren dat dit soort orgels meestal vroeg in de vorige eeuw zijn gebouwd, in een tijd dat elektriciteit nog maar net begon te worden toegepast. Bijvoorbeeld voor de telefoon, de tram en elektrische verlichting. Liet men zich aansluiten dan kon het gebeuren dat er een paar lampen gratis werden bijgeleverd! Kleine motoren en huishoudelijke elektrische toestellen moesten nog worden uitgevonden.
Orgels bestonden toen al heel lang, hoofdzakelijk voor de kerkelijke begeleiding van zang, voorzover die taak niet aan een voorzanger was voorbehouden.
De luchtvoorziening van oude orgels, met blaasbalgen en orgeltrappen was een beroep. De aansturing van de pijpen vanaf het toetsenbord was mechanisch, bijvoorbeeld met houten trek-, duw- of kantelbeweging naar de luchttoevoerkleppen van de orgelpijpen.

 

De techniek achter het theaterorgel (1)
Een theaterorgel is niet erg bekend bij de meesten. Pas als je zo'n orgel in levende lijve meemaakt raakt nagenoeg iedereen erg onder de indruk van zo'n imposant instrument. Bij anderen is het orgel bekender. Toch is er veel vraag over hoe zo'n orgel eigenlijk werkt. Sommige dingen hebben we wel over gehoord, bijvoorbeeld over tremulanten, die het `bibberige' karakter van deze instrumenten bepalen. Maar hoe ziet een compleet overzicht er uit? Hoe werkt zo'n instrument, wat voor schema zit er achter? Hoe ingewikkeld is het?

De makers van deze site willen je heel graag deelgenoot van manieren om beter en mooier orgel te spelen. Organist Len Rawle (‘Rembrandt’ van het theaterorgel) houdt regelmatig ‘masterclasses’, in 2009 hield hij er voor een selecte groep belangstellenden één in Haarlem, aan het Compton orgel. De tips zijn in eerste instantie bedoeld voor theater(pijp)orgels maar kunnen in grote lijnen ook wel worden toegepast bij andere typen orgels!

Lees je mee?

Hier is weer een vervolg over de techniek van het Theaterorgel. Dit keer de Presets ofwel het geheugen van de klankcombinaties.













 

De presetknoppen onder de klavieren maakt het de organist gemakkelijk om snel van klank te veranderen.
Expressie of dynamiek (het verschil tussen luid en zacht geluidsvolume), wordt bepaald door de stand van de z.g. zwelramen ofwel shutters (SH).
Het zijn draaibare, horizontaal of verticaal gemonteerde planken die vanaf de speeltafel d.m.v. zwelpedalen/treden door het opblazen of leeglopen van shutterbalgen worden bediend.

 

ATOS radio

Vertalen

Dutch French German Italian Spanish

Theaterorgel app